WNIOSEK O POZWOLENIE NA UŻYTKOWANIE

1. Podstawa prawna

Art. 55 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 57 ust. 1 w zw. z ust. 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.

2. Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie

Pozwolenie na użytkowanie należy uzyskać przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego, na budowę którego jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do jednej z niżej wymienionych kategorii, określonych w załączniku do ustawy – Prawo budowlane:

• V – obiekty sportu i rekreacji;
• IX – budynki kultury, nauki i oświaty;
• X – budynki kultu religijnego;
• XI – budynki służby zdrowia, opieki społecznej i socjalnej;
• XII – budynki administracji publicznej, budynki Sejmu, Senatu, Kancelarii Prezydenta, ministerstw i urzędów centralnych, terenowej administracji rządowej i samorządowej, sądów i trybunałów, więzień i domów poprawczych, zakładów dla nieletnich, zakładów karnych, aresztów śledczych oraz obiekty budowlane Sił Zbrojnych;
• XIII – pozostałe budynki mieszkalne (inne niż budynki mieszkalne jednorodzinne);
• XIV – budynki zakwaterowania turystycznego i rekreacyjnego;
• XV – budynki sportu i rekreacji;
• XVI – budynki biurowe i konferencyjne;
• XVII – budynki handlu, gastronomii i usług – z wyjątkiem warsztatów rzemieślniczych, stacji obsługi pojazdów, myjni samochodowych i garaży do pięciu stanowisk włącznie;
• XVIII – budynki przemysłowe – z wyjątkiem obiektów magazynowych: budynki składowe, chłodnie, hangary i wiaty, a także budynków kolejowych: nastawnie, podstacje trakcyjne, lokomotywownie, wagonownie, strażnice przejazdowe i myjnie taboru kolejowego;
• XX – stacje paliw;
• XXII – składowiska odpadów;
• XXIV – obiekty gospodarki wodnej – z wyjątkiem stawów rybnych;
• XXVII – budowle hydrotechniczne piętrzące, upustowe i regulacyjne – z wyjątkiem jazów, wałów przeciwpowodziowych, opasek i ostróg brzegowych oraz rowów melioracyjnych;
• XXVIII – drogowe i kolejowe obiekty mostowe;
• XXIX – wolno stojące kominy i maszty oraz części budowlane elektrowni wiatrowych;
• XXX – obiekty służące do korzystania z zasobów wodnych.

Pozwolenie na użytkowanie należy uzyskać także, jeżeli obowiązek taki został nałożony w decyzji kończącej postępowanie naprawcze lub legalizacyjne w stosunku do inwestycji. Inwestor może również zamiast dokonania zawiadomienia o zakończeniu budowy może wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Jeżeli nie zakończono wszystkich robót budowlanych w obiekcie lub innych robót związanych z obiektem budowlanym należy złożyć wniosek o pozwolenie na użytkowanie przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych (ePB-17a). Wniosek o pozwolenie na użytkowanie można również składać w postaci elektronicznej za strony e-Budownictwo Wnioski.

Inwestor może zamiast zawiadomienia o zakończeniu budowy zwrócić się o udzielenie pozwolenia na użytkowanie.

Przepisy dotyczące oddawania obiektów budowlanych do użytkowania odnoszą się wyłącznie do zamierzeń polegających na budowie (odbudowie, rozbudowie, nadbudowie) obiektu budowlanego. Przepisy te nie dotyczą remontu ani przebudowy nawet wówczas, gdy wymagały pozwolenia na budowę.

Uwaga! Na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu do użytkowania obiektu budowlanego, na odbudowę którego jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę lub zgłoszenie, o którym mowa w art. 8 ust. 1a tej ustawy, można przystąpić niezwłocznie po zawiadomieniu właściwego organu nadzoru budowlanego o zakończeniu odbudowy.

3. Podmiot składający wniosek

Wniosek składa inwestor. Inwestorem może być:

• osoba fizyczna;
• osoba prawna;
• jednostka nieposiadająca osobowości prawnej (w przypadku państwowej i samorządowej jednostki organizacyjnej i organizacji społecznej).

Inwestor może działać przez pełnomocnika.

Jeżeli o pozwolenie na użytkowanie ubiega się inny podmiot niż, ten który uzyskał pozwolenie na budowę lub wznowienie robót budowlanych albo dokonał zgłoszenia, nowy inwestor powinien wcześniej złożyć wniosek o przeniesienie pozwolenia na budowę lub wznowienie robót budowlanych albo praw i obowiązków wynikających ze zgłoszenia (art. 40 ustawy – prawo budowlane). Wniosek taki można również składać w postaci elektronicznej za pośrednictwem strony e-Budownictwo Wnioski (PB-9, PB-10 lub PB-11).

4. Organ właściwy do rozpatrzenia wniosku

Wniosek składa się do organu nadzoru budowlanego. Organem nadzoru budowlanego jest:

• powiatowy inspektor nadzoru budowlanego;
• wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego (w zakresie spraw wymienionych w art. 82 ust. 3 i 4 ustawy – Prawo budowlane).

5. Zawartość wniosku

W celu wypełnienia wniosku w postaci elektronicznej konieczne będzie wskazanie danych dotyczących:

• inwestora;
• pełnomocnika (jeżeli wnioskodawca zamierza działać przez pełnomocnika);
• obiektu budowlanego;
• decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszenia budowy.

W zakresie danych dotyczących inwestycji należy podać:

• funkcję (przeznaczenie) lub parametry obiektu budowlanego;
• miejsce położenia obiektu (w szczególności adres lub dane ewidencyjne z Ewidencji Gruntów i Budynków).

W zakresie danych dotyczących decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszenia budowy należy podać:

• organ wydający decyzję/przyjmujący zgłoszenie;
• datę wydania decyzji/dokonania zgłoszenia;
• nr decyzji.

6. Załączniki do wniosku

I. Jeżeli zawiadomienie dotyczy obiektu budowlanego, którego projekt został sporządzony na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 19 września 2020 r., do wniosku należy dołączyć:

• pełnomocnictwo do reprezentowania wnioskodawcy (opłacone zgodnie z ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej) – jeżeli wnioskodawca działa przez pełnomocnika;
• potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej – jeżeli obowiązek uiszczenia takiej opłaty wynika z ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej;
• oryginał dziennika budowy prowadzonego w postaci papierowej, a w przypadku prowadzenia dziennika budowy w postaci elektronicznej indywidualny numer tego dziennika nadany w systemie EDB;
• oświadczenie kierownika budowy:

a) zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym lub warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami (w przypadku budynku mieszkalnego lub budynku z częścią mieszkalną, w oświadczeniu zamieszcza się informację o dokonaniu pomiarów powierzchni użytkowej i poszczególnych lokali mieszkalnych),

b) doprowadzeniu do należytego stanu i porządku terenu budowy, a także – w razie korzystania – drogi, ulicy, sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu;

• oświadczenie o właściwym zagospodarowaniu terenów przyległych, jeżeli eksploatacja wybudowanego obiektu jest uzależniona od ich odpowiedniego zagospodarowania;
• protokoły badań i sprawdzeń:

a) przyłączy i instalacji, zapewniających użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z przeznaczeniem, sporządzone przez osoby posiadające uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności lub - w przypadku przewodów kominowych – osoby uprawnione do prowadzenia kontroli okresowych przewodów kominowych,

b) przeprowadzonych przez organy właściwych jednostek dozoru technicznego – w odniesieniu do urządzeń podlegających dozorowi technicznemu;

• dokumentację geodezyjną, zawierającą wyniki geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, w tym mapę, o której mowa w art. 2 pkt 7b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, oraz informację o zgodności usytuowania obiektu budowlanego z projektem zagospodarowania działki lub terenu lub odstępstwach od tego projektu sporządzone przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii;
• potwierdzenie odbioru wykonanych przyłączy;
• zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, potwierdzające nieodpłatne przekazanie na rzecz gminy inwestycji uzupełniającej, a w przypadku, gdy stanowi ona część obiektu budowlanego – potwierdzające zakończenie robót budowlanych jej dotyczących;
• w przypadku drogi transeuropejskiej sieci drogowej:

a) wynik audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego,

b) w przypadku nieuwzględnienia wyniku audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego – uzasadnienie zarządcy drogi, stanowiący załącznik do wyniku ww. audytu;

• w razie zmian nieodstępujących w sposób istotny od zatwierdzonego projektu lub warunków decyzji o pozwoleniu na budowę, dokonanych podczas wykonywania robót, do wniosku inwestor dołącza kopie rysunków wchodzących w skład zatwierdzonego projektu, z naniesionymi zmianami, a w razie potrzeby – uzupełniający opis tych zmian. W takim przypadku oświadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 lit. a, powinno być potwierdzone przez projektanta i inspektora nadzoru inwestorskiego, jeżeli został ustanowiony;
• oświadczenia o braku sprzeciwu lub uwag ze strony organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej i Państwowej Straży Pożarnej.

II. Jeżeli zawiadomienie dotyczy obiektu budowlanego, którego projekt został sporządzony na podstawie przepisów obowiązujących od dnia 19 września 2020 r., do wniosku należy dołączyć:

• pełnomocnictwo do reprezentowania wnioskodawcy (opłacone zgodnie z ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej) – jeżeli wnioskodawca działa przez pełnomocnika;
• potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej – jeżeli obowiązek uiszczenia takiej opłaty wynika z ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej;
• oryginał dziennika budowy;
• projekt techniczny z uwzględnieniem zmian dokonanych przez projektanta (i sprawdzonych przez projektanta sprawdzającego);
• oświadczenie kierownika budowy:

a) zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym lub warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami (w przypadku budynku mieszkalnego lub budynku z częścią mieszkalną, w oświadczeniu zamieszcza się informację o dokonaniu pomiarów powierzchni użytkowej i poszczególnych lokali mieszkalnych),

b) doprowadzeniu do należytego stanu i porządku terenu budowy, a także – w razie korzystania – drogi, ulicy, sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu;

• oświadczenie o właściwym zagospodarowaniu terenów przyległych, jeżeli eksploatacja wybudowanego obiektu jest uzależniona od ich odpowiedniego zagospodarowania;
• protokoły badań i sprawdzeń:

a) przyłączy i instalacji, zapewniających użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z przeznaczeniem, sporządzone przez osoby posiadające uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności lub - w przypadku przewodów kominowych – osoby uprawnione do prowadzenia kontroli okresowych przewodów kominowych,

b) przeprowadzonych przez organy właściwych jednostek dozoru technicznego – w odniesieniu do urządzeń podlegających dozorowi technicznemu;

• decyzję zezwalającą na eksploatację urządzenia technicznego wydaną przez organ właściwej jednostki dozoru technicznego;
• dokumentację geodezyjną, zawierającą wyniki geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, w tym mapę, o której mowa w art. 2 pkt 7b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, oraz informację o zgodności usytuowania obiektu budowlanego z projektem zagospodarowania działki lub terenu lub odstępstwach od tego projektu sporządzone przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii;
• potwierdzenie, zgodnie z odrębnymi przepisami, odbioru wykonanych przyłączy;
• kopię świadectwa charakterystyki energetycznej przekazanego w postaci papierowej albo wydruk świadectwa charakterystyki energetycznej przekazanego w postaci elektronicznej – w przypadku budynków, z wyłączeniem budynków, o których mowa w art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków;
• zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, potwierdzające nieodpłatne przekazanie na rzecz gminy inwestycji uzupełniającej, a w przypadku, gdy stanowi ona część obiektu budowlanego – potwierdzające zakończenie robót budowlanych jej dotyczących;
• w przypadku drogi transeuropejskiej sieci drogowej:

a) wynik audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego,

b) w przypadku nieuwzględnienia wyniku audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego – uzasadnienie zarządcy drogi, stanowiący załącznik do wyniku ww. audytu;

• w razie zmian nieodstępujących w sposób istotny od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego, lub warunków decyzji o pozwoleniu na budowę, dokonanych podczas wykonywania robót, do wniosku inwestor dołącza kopie rysunków wchodzących w skład zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego, z naniesionymi zmianami, a w razie potrzeby – uzupełniający opis tych zmian. W takim przypadku oświadczenie kierownika budowy powinno być potwierdzone przez projektanta i inspektora nadzoru inwestorskiego, jeżeli został ustanowiony;
• oświadczenia o braku sprzeciwu lub uwag ze strony organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej i Państwowej Straży Pożarnej.

Nie ma konieczności załączania wszystkich dokumentów w oryginale albo podpisanych elektronicznie przez podmioty sporządzające te dokumenty. Zgodnie z art. 57 ust. 1c ustawy – Prawo budowlane zamiast oryginałów można dołączyć kopie:

• oświadczenia kierownika budowy:

a) zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym lub warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami,

b) doprowadzeniu do należytego stanu i porządku terenu budowy, a także – w razie korzystania – drogi, ulicy, sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu;

• oświadczenia o właściwym zagospodarowaniu terenów przyległych;
• protokołów badań i sprawdzeń przyłączy i instalacji i protokołów o których mowa w art. 14 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym;
• decyzji zezwalającej na eksploatację urządzenia technicznego, o której mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym;
• dokumentacji geodezyjnej, zawierającej wyniki geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej;
• potwierdzenia, zgodnie z odrębnymi przepisami, odbioru wykonanych przyłączy;
• zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 37i ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym;
• wyniku audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego, o którym mowa w art. 24l ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych albo uzasadnienia zarządcy drogi, o którym mowa w art. 24l ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych – w przypadku drogi lub jej odcinka w transeuropejskiej sieci drogowej.

Nie ma konieczności przesyłania dokumentów w postaci papierowej podpisanych elektronicznie przez podmioty sporządzające te dokumenty. Dokumenty zawierające podpis elektroniczny są oryginałami.

Ponadto dokumenty mogą być dołączone również w postaci skanów lub zdjęć tych dokumentów. Nie dotyczy to pełnomocnictwa, które składa się w oryginale, tj. w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym (z e-dowodu).

7. Termin na złożenie wniosku

Wniosek należy złożyć po zakończeniu budowy, a przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego.

8. Termin na rozpatrzenie wniosku przez organ

Wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie stanowi wezwanie organu nadzoru budowlanego do przeprowadzenia obowiązkowej kontroli budowy, którą organ przeprowadza przed upływem 21 dni od dnia doręczenia wezwania albo uzupełnionego wezwania. O terminie obowiązkowej kontroli organ zawiadamia inwestora w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania albo uzupełnionego wezwania.

Jeżeli inwestor spełni określone prawem wymagania, organ ma na wydanie decyzji miesiąc, a w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej − dwa miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 35 § 3 K.p.a.).

9. Postępowanie w sprawie wniosku w postaci elektronicznej

Złożenie wniosku w postaci elektronicznej powinno odbywać się z wykorzystaniem adresu do doręczeń elektronicznych (ADE). W przypadku, gdy inwestor posiada adres ADE organ ma obowiązek przekazywać korespondencję na ten adres. Jeżeli inwestor nie posiada adresu ADE korespondencja będzie odbywać się w postaci papierowej.

W przypadku podmiotów publicznych, posiadających elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP, o których mowa w art. 147 ust. 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych – do 30 września 2029 r. - dopuszcza się możliwość doręczania korespondencji poprzez ePUAP.

10. Opłaty przy wniosku

Uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego podlega opłacie skarbowej, której wysokość wynosi 25% stawek określonych w ust. 9 pkt 1 uzależnionych od rodzaju i zakresu zamierzenia budowlanego (tabela Część III pkt 10 ustawy o opłacie skarbowej).

Nie podlega opłacie skarbowej wniosek o udzielenie pozwolenia dotyczący budowy lub przebudowy obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych wskutek działalności spowodowanej ruchem zakładu górniczego lub klęsk żywiołowych oraz budynków przeznaczonych na cele naukowe, socjalne i kulturalne.

W przypadku wydawania pozwolenia na użytkowanie budynku o funkcji mieszanej, przy obliczaniu opłaty skarbowej nie uwzględnia się powierzchni mieszkalnej tego budynku.

Ponadto wymagana jest opłata za pełnomocnictwo (jeżeli zgłoszenia dokonuje się przez pełnomocnika).

Opłaty nie można dokonać w postaci elektronicznej za pomocą strony e-Budownictwo.

Organem podatkowym właściwym w sprawach opłaty skarbowej jest wójt (burmistrz, prezydent miasta).

Opłacie skarbowej podlega jedynie udzielenie pozwolenia na użytkowanie (opłata nie może być pobierana w przypadku wydania odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowanie). W praktyce organ przed wydaniem decyzji powinien wezwać do uiszczenia opłaty po pozytywnej kontroli obowiązkowej, wskazując sposób wyliczenia kwoty do zapłaty.

11. Wzór wniosku

Wzór wniosku o pozwolenie na użytkowanie (PB-17) określa załącznik do rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 2 kwietnia 2021 r. w sprawie określenia wzoru formularza zawiadomienia o zakończeniu budowy oraz wniosku o pozwolenie na użytkowanie.

Formularz wniosku wypełniony na stronie e-Budownictwo można przesłać drogą elektroniczną poprzez ePUAP/e-Doręczenia. Można też go pobrać, wydrukować i przekazać do organu drogą tradycyjną.